پایان نامه ارشد:بررسی رابطه بین جامعه پذیری سازمانی و تعهد سازمانی در ...

استاد مشاور:

دکتر افشین باغفلکی

بهمن 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده………………………………………………………………………………………………………………………

فصل اول: کلیات پژوهش

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………. 3

1-1 بیان مسئله پژوهش …………………………………………………………………………………………………… 4

1-2 اهمیت و ضرورت پژوهش…………………………………………………………………………………………. 8

1-3 اهداف پژوهش ……………………………………………………………………………………………………….. 9

1-3-1 اهداف اصلی پژوهش ……………………………………………………………………………………………. 9

1-3-2- اهداف فرعی پژوهش ………………………………………………………………………………………….. 9

1-4 فرضیات پژوهش ……………………………………………………………………………………………………. 10

1-5 تعاریف اصطلاحات و متغیرها ………………………………………………………………………………….. 10

1-5- 1 تعاریف مفهومی یا نظری متغیرها…………………………………………………………………………….. 10

1-5-2 تعاریف عملیلتی متغیرها ………………………………………………………………………………………. 11

فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش

مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………….. 14

2-1- قسمت اول: جامعه پذیری سازمانی……………………………………………………………………………… 14

2-1-1 مفهوم جامعه پذیری سازمانی …………………………………………………………………………………… 14

2-1-2 اهمیت و ضرورت جامعه پذیری سازمانی……………………………………………………………………. 17

2-1-3 ابعاد جامعه پذیری سازمانی …………………………………………………………………………………….. 18

2-1-4 اهداف جامعه پذیری سازمانی ………………………………………………………………………………….. 20

2-1-5 کارکردها جامعه پذیری سازمانی ………………………………………………………………………………. 20

2-1-6 محتوی جامعه پذیری سازمانی………………………………………………………………………………….. 21

2-1-7 مراحل جامعه پذیری سازمانی……………………………………………………………………………………. 21

2-1-8 تاکتیک های جامعه پذیری سازمانی…………………………………………………………………………….. 22

2-2 قسمت دوم: تعهد سازمانی ………………………………………………………………………………………… 26

2-2-1 مفهوم تعهد سازمانی………………………………………………………………………………………………. 26

2-2-2 مدل سه بخشی تعهد سازمانی……………………………………………………………………………………. 28

2-2-3 اهمیت تعهد سازمانی………………………………………………………………………………………………. 29

2-2-4 انواع تعهد سازمانی…………………………………………………………………………………………………. 29

2-2-5 ضرورت توجه به تعهد سازمانی………………………………………………………………………………… 31

2-2-6دیدگاه هایی در مورد کانون های تعهد سازمانی……………………………………………………………… 32

2-2-7تعهد سازمانی، مفهوم یک بعد یا چند بعدی؟………………………………………………………………… 33

2-2-8 الگوهای چند بعدی……………………………………………………………………………………………….. 33

2-2-9- تعهد سازمانی به عنوان متغیر وابسته………………………………………………………………………… 37

2-2-10 دو دیدگاه تازه درباره تعهد سازمانی…………………………………………………………………………. 43

2-2-11- تعهد سازمانی واقعاً مهم است؟…………………………………………………………………………… 45

2-2- 12- عوامل مؤثر بر تعهد سازمانی……………………………………………………………………………… 45

2-2-13- شرايط ايجاد تعهد سازماني………………………………………………………………………………… 48

2-2-14- پيش شرطهاي تعهد سازماني………………………………………………………………………………. 49

2-2-15- نتايج وپيامدهاي تعهدسازماني…………………………………………………………………………….. 50

2-2-16- فرآیند تعهد سازمانی…………………………………………………………………………………………. 52

2-2-17- پیامدهای رفتاری و نگرشی تعهد…………………………………………………………………………. 53

2-3 قسمت سوم: رابطه بین جامعه پذیری سازمانی با تعهد سازمانی…………………………………………… 53

2-4- قسمت چهارم: پژوهشهاي مرتبط با موضوع پژوهش…………………………………………………….. 54

2-4-1- تحقيقات مشابه در زمينهي جامعه پذیری سازمانی……………………………………………………… 54

2-4-1-1- پژوهشهاي انجام شده در خارج از كشور……………………………………………………………. 54

2-4-1-2- پژوهشهاي انجام شده در داخل كشور……………………………………………………………….. 59

2-4-2 تحقيقات مشابه در زمينهي تعهد سازمانی…………………………………………………………………… 61

2-4-2-1- پژوهشهاي انجام شده در خارج از كشور……………………………………………………………. 61

2-4-2-2 پژوهشهاي انجام شده در داخل كشور…………………………………………………………………. 65

2-5- خلاصه فصل دوم…………………………………………………………………………………………………… 75

فصل سوم: روش پژوهش

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………… 77

3-1 روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………… 77

3-2 جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………. 77

3-3 برآورد حجم نمونه…………………………………………………………………………………………………….. 78

3-4 روش نمونه گیری……………………………………………………………………………………………………… 79

3-5 ابزار اندازه گیری………………………………………………………………………………………………………. 79

3-6 تعیین پایایی و روایی ابزار اندازه گیری………………………………………………………………………….. 80

3-6-1 برآورد پایایی پرسشنامه………………………………………………………………………………………….. 80

3-6-2 برآورد روایی پرسشنامه ها………………………………………………………………………………………. 82

3-7 شیوه جمع آوری اطلاعات………………………………………………………………………………………….. 82

3-8 روشهای تجزیه و تحلیل آماری……………………………………………………………………………………. 83

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته های پژوهش

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………. 85

4-1 توصیف ویژگی های دموکرافیک نمونه آماری………………………………………………………………….. 86

4-2- آزمون کالموگروف اسمیرنف…………………………………………………………………………………….. 89

4-3 بررسی فرضیه های پژوهش ……………………………………………………………………………………….. 90

فصل پنجم: خلاصه، بحث و نتیجه گیری

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………. 94

5-1 خلاصه موضوع و روش ها ………………………………………………………………………………………… 94

5-2 محدودیت های پژوهش…………………………………………………………………………………………….. 99

5-3 پیشنهادات کاربردی …………………………………………………………………………………………………. 99

5-3-2 پیشنهادات برای پژوهش های آتی ……………………………………………………………………………. 100

فهرست منابع

منابع فارسی………………………………………………………………………………………………………………….. 102

منابع خارجی…………………………………………………………………………………………………………………. 108

پیوست ها

پیوست ها…………………………………………………………………………………………………………………….. 113

فهرست جداول

عنوان صفحه

جدول 2-1: تعاریف جامعه پذیری سازمانی…………………………………………………………………………. 16

جدول 2-2: نتايج و پيامدهاي احتمالي سطوح مختلف تعهد سازماني اثرگذار بر كارمندان………………… 50

جدول 2-3 نتايج مطلوب و نامطلوب تعهد سازماني در سطح فرد، گروه، سازمان…………………………… 52

جدول 3-1 مقياس درجهبندي سوالهاي پرسشنامه جامعه پذیری و تعهد سازمانی…………………………… 80

جدول 3-2: ضرايب پايايي كل پرسشنامههاي جامعه پذیری و تعهد سازمانی………………………………… 81

جدول 3-3: ضرايب پايايي زيرمقياسهاي پرسشنامه جامعه پذیری سازمانی…………………………………. 81

جدول 3-4: ضرايب پايايي زيرمقياسهاي پرسشنامه تعهد سازمانی……………………………………………. 82

جدول 4-1: توزيع فراواني و درصد کارکنان دانشگاه بر حسب جنسيت……………………………………… 85

جدول 4-2: توزيع فراواني نمونه آماری بر حسب سن……………………………………………………………. 86

جدول 4-3: توزيع نمونه آماری برحسب مدرک تحصيلي………………………………………………………… 87

جدول 4-4: توزيع فراواني نمونه آماری بر حسب سنوات خدمت……………………………………………… 88

جدول 4-5: نتایج آزمون کالموگروف اسمیرنف……………………………………………………………………… 89

جدول 4-6: نتایج ضریب همبستگی پیرسون بین جامعه پذیری و مولفه های آن با تعهد سازمانی……….. 90

جدول 4-7 نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه رابطه هر یک از مولفه های جامعه پذیری سازمانی و تعهد عاطفی 91

جدول4-8: نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه رابطه هر یک از مولفه های جامعه پذیری سازمانی و تعهد هنجاری 92

جدول 4-9: نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه رابطه هر یک از مولفه های جامعه پذیری سازمانی و تعهد مستمر 92

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین جامعه پذیری سازمانی و تعهد سازمانی در میان کارکنان اداره صنعت، معدن و تجارت استان کرمانشاه انجام شده است. با استفاده از روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی، 155 نفر از کارکنان با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده جهت مطالعه انتخاب شدند. برای گردآوری داده های پژوهش از دو پرسشنامه استاندارد جامعه پذیری سازمانی بر اساس مدل تائورمینا و تعهد سازمانی بر اساس مدل آلن و می یر استفاده شده است. برای سنجش میزان پایایی از ضریب آلفای کرونباخ پرسشنامه جامعه پذیری سازمانی 87/0 =α و تعهد سازمانی 82/0= α بدست آمد. داده های تحقیق پس از جمع آوری بر اساس فرضیه های پژوهش و با استفاده از تحلیل ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. نتایج حاکی از آن است که:1- بین جامعه پذیری سازمانی و مولفه ای آن(دریافت آموزش، تفاهم، حمایت کارکنان، چشم انداز از آینده سازمان) با تعهد سازمانی رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد.2- ابعاد دریافت آموزش و تفاهم می توانند به طور مثبت و معنی دار ابعاد جامعه پذیری سازمانی را پیش بینی کنند.

واژه گان کلیدی: جامعه پذیری سازمانی، تعهد سازمانی، کارکنان، اداره صنعت، معدن و تجارت، کرمانشاه.

فصل اول

کلیات پژوهش

مقدمه

در جهان امروز توانمندي، قدرت اقتصادي و رفاه هر کشوري در گرو استفاده بهينه از امکانات، صنايع و نيروي انساني آن کشور است. در اين راستا هرچه نيروي کار شايستهتر و کارآمدتر باشد، پيشرفت و توفيق آن کشور در عرصههاي گوناگون اقتصادي و اجتماعي بيشتر خواهد بود.

نتايج حاصل از بسياري از تحقيقات درباره نقش و اهميت نيروي انساني در توسعه سازمانها و بعضاً رشد جوامع بشري بر اين نکته تمرکز دارد که هيچ جامعهاي توسعهيافته نيست مگر اينکه به توسعه منابع انساني خود پرداخته باشد. امروزه محققان مباحث نيروي انساني پي بردهاند که نيروي انساني واجد شرايط و ماهر عامل باارزش و سرمايهاي بيپايان در جهت رشد و توسعهي سازمانها و کشورها بوده و بزرگترين سرمايه يک کشور و عامل اصلي پيشرفت آن است. اگر در گذشته کار، سرمايه و زمين عوامل اصلي توليد به حساب ميآمدند امروزه تغييرات فناوري، نيروي انساني و افزايش بهرهوري بعنوان عوامل رشد و توسعه تلقي ميشوند (ميرکمالي، 1383).انسان مهمترين سرمايه سازمان است. چنانچه عامل انساني را از سازمان حذف كنيم آنچه باقي مي ماند يعني عوامل و امكاناتي چون ساختمانها، ماشين آلات، تجهيزات، ابزار و ادوات، مواد و غيره به خودي خود قابل استفاده نبوده و ارزشي نخواهند داشت. انسان بزرگترين و با ارزش ترين دارائي سازمان است. كه هرگز در ترازنامه و صورتهاي سود و زيان شركتها منعكس نمي شود. در حالي كه سودآوري سازمان با انسان است و انسانها پشتوانه موفقيت يك سازمان هستند (ابطحی و منتظری، 1387). این در حالی است که در اقتصاد جدید، راه، ساختار و مدیریت سازمان ها دچار تغییر و اصلاح روابط کارکنان سازمان، چگونگی توسعه حرفه ای آنان، تحریک شغلی به عنوان یک شاخص در سازمان ها

مطرح شده است(ونگ و همکاران، 2010). به طوری که نینینگر و همکارانش(2010) بیان می کنند که نگه داشتن کارکنان واجد شرایط در سازمان، یک اولویت و یک

چالش برای مدیریت معاصر محسوب می شود، که تعهد سازمانی می تواند راهکاری مناسب برای غلبه بر این چالش باشد. نیروی انسانی وفادار و سازگار با اهداف و ارزشهای سازمانی که حاضر باشد، فراتر از وظایف مقرر در شرح شغلش فعالیت کند، عامل مهمی در اثربخشی سازمان محسوب می شود، وجود چنین نیرویی در سازمان، نه تنها موجب بالا رفتن سطح عملکرد و پایین آمدن نرخ غیبت، تاخیر و ترک خدمت می شود، بلکه وجهه و اعتبار سازمانی را در اجتماع مناسب جلوه می دهد و زمینه را برای رشد و توسعه آن فراهم می آورد. در عوض، نیروی انسانی با احساس وفاداری و تعلق و تعهد کم، نه تنها خود در جهت اهداف سازمان حرکت نمی کند، بلکه با ایجاد فرهنگ بی تفاوتی نسبت به مسائل و مشکلات سازمان، بین دیگر همکاران روح همکاری و تعاون را تضعیف می کند و در نهایت موفقیت سازمان را به تاخیر می اندازد یا مانع آن می شود (قلاوندی و سلطانزاده، 1391). در اين فصل ابتدا به توصيف و تشريح مسئلهي پژوهش و سپس به اهميت و ضرورت پژوهش، اهداف تحقيق، فرضيههاي پژوهش، روش پژوهش، تعاريف نظري و عملياتي واژهها و نگاهي به فصلهاي بعدي پرداخته شده است.

1-1 بيان مسئله پژوهش

مدیریت منابع انسانی بعنوان زیر شاخه ای از رشته مدیریت از دهه 1980 به بعد مورد توجه جدی جوامع توسعه یافته قرار گرفت و عنوان سرمایه انسانی را به خود اختصاص داد، به گونه ای که در دنیای پیشرفته صنعتی از میان سه عامل ثروت آور شامل: منابع طبیعی، منابع فیزیکی و منابع انسانی، بیش ترین توجه، بهره دهی و سودآوری را، منابع انسانی نصیب آنها کرده است(فرهی بوزجانی و همکاران،1387). ویژگی سازمانهای امروزی پویایی، پیچیدگی، ابهام و سنت گریزی است و دائما از محیط اطراف خود تاثیر می پذیرند، و تغییر را به عنوان ضرورتی اجتناب ناپذیر پذیرفته اند. پیش بینی تغییرات با وقت نسبتا معقول با اشکال مواجه خواهد بود. با درک این مهم که تغییر جزء لاینفک و ذات سازمان های هزاره سوم شده است، قدرت سازگاری و انطباق با تحولات اخیر در عرصه مختلف اقتصادی، اجتماعی و آموزشی افزایش می یابد. به منظور غلبه بر شرایط نا مطمئن، پیچیده و پویا تنها راهی که پیش روی مدیران قرار دارد، از این روی، داشتن نیروی انسانی توانا و کارآمد که بنیاد ثروت ملی و دارایئهای حیاتی سازمان به حساب می آیند، منافع بسیار زیادی برای سازمان ها به دنبال خواهد داشت در واقع مطالعات رهبری و مدیریت اظهار می نماید که پرداختن به نیروی منابع انسانی جزء اصلی اثربخشی مدیریت است(اعرابی و فیاضی، 1387). یکی از مفاهیمی که در مطالعات مدیریت در سال های اخیر در رابطه با مدیریت منایع انسانی مطرح شده جامعه پذیری سازمانی[1] است، جامعه پذیری سازمانی کلیدی کارآمد و موثر در یکپارچه سازی کارکنان تازه وارد در سازمان و همسویی کارکنان با سابقه با تغییرات که در سازمان رخ می دهد است(آنتوناکولو و گوتل[2]، 2010). و نقش بسیار مهم در ساخت ارزش ها و نگرش های افراد و همچنین سو گیری های اجتماعی شان درباره بسیاری از مسائل اجتماعی دارد(موحد و عباسی ،1385). هماهنگ شدن با شغل و وظیفه جدید می تواند یک گزاره دلهره آور باشد. تازه واردین در سازمان نیاز به یادگیری چگونگی انجام وظایف و همچنین دست یابی به رفتار نرمال و قابل قبول از سوی همکاران دارند. در واقع افراد تازه وارد باید یاد بگیرند که چگونه محیط جدید را درک کنند و با آن سازگار شوند(شائمی برزکی و اصغری، 1389). جامعه پذیری شامل، تغییر، مهارت های نوین، دانش، توانایی ها، نگرش ها، ارزش ها و روابط و درک صحیح و چارچوب های کاری می باشد. از طریق این فرایند فرد، دانش و مهارت های اجتماعی، فرهنگ را آموخته و با شیوه های عمل آشنا می شود و آنچه را که در سازمان مورد انتظار است را فرا می گیرد که در نتیجه، عدم اطمینان و اضطراب فرد در اوایل ورود به سازمان کم می شود از دیدگاه تلفیقی جامعه پذیری فرایند مستمری است که در آن فرد و سازمان با هم تعامل کرده و بر هم تاثیر می گذارند. از یک سو فرایند یادگیری است که از آن طریق افراد ارزش ها، هنجارها، شبکه های غیر رسمی و مهارت های مورد نیاز سازمانی را می آموزد. و از سوی دیگر فرایند مدیریتی است که از طریق آن سازمان کارکنان را ملزم به اطاعت و پیروی از ارزش ها، قوانین و رفتارهای مورد انتظار می کند. جامعه پذیری سازمانی به محتوای اشاره دارد که از طریق آن فرد با نقش خاص خود در سازمان سازگار می شوند(سلطانزاده و قلاوندی، 1392).

تائورمینا[3] (1997) جامعه پذیری سازمانی را در چهار سازه تعمیم یافته و بزرگ دریافت آموزش، تفاهم، حمایت کارکنان و چشم انداز از آینده سازمان جای می دهد که در ادامه به توضیح آنها پرداخته می شود:

دریافت آموزش[4]: آموزش هایی که در نهادها برای ترویج و ارتقاء سازگاری کارکنان در سازمان ها طراحی و به اجرا در می آیند را شامل می شوند.

تفاهم[5]: این بعد فهم نقش های خود و سازمان را شامل می شود که بسیار مهم جلوه می کند به این دلیل که خطاها و اشتباهات کارکنان را در درون سازمان کاهش می دهد که در نهایت رضایت و احساس خودکارآمدی بالاتر کارکنان را به دنبال دارد.

حمایت کارکنان[6]: این بعد به ارزیابی کارکنان از همکاری و پشتیبانی اعضای سازمان می پردازد. این بعد تعامل های مثبت و حمایت گرانه همکارانه در درون سازمان را شامل می شود.

چشم انداز از آینده سازمان[7]: این بعد ادراکات کارکنان از چشم اندازهای شغل خود و پذیرش آن در سازمانی است که کار می کنند را شامل می شود(نادی و همکاران، 1388؛ تائورمینا، 2007).

در مقابل نیز سازمان ها برای اداره خود به کارکنان متعهد نیازمند هستند. عدم احساس تعلق کارکنان به سازمان و عدم دقت کافی برای انجام وظایف، از معضل های بزرگ دستگاه هایی اجرایی. ترک خدمت غیبت تاخیر، عدم درگیری فعال نیروی کارو سطح پایین عملکردنیروی انسانی، از بارزترین نمونه های این معضل محسوب می شود. برای رفع این مشکل، ارتقای تعهد از بهترین راه ها است.(شائمی برزکی و اصغری، 1389).

تعهد سازمانی[8] وفاداری به ارزش ها و اهداف سازمان، احساس تعلق و وابستگی به ماندن در سازمان را است، و در نهایت می توان گفت تعهد سازمانی ساخت چند بعدی است که نشان دهنده ارتباط و نفوذ سازمان بر اعضاء سازمان است که در نتیجه آن، تابعیت، تلاش کاری، عملکرد بهتر شغلی، رفتار شهروندی سازمانی، کاهش تعارض، تمایل ترک شغل، رفتار غیبت و رفتار ترک خدمت به همراه است ( براتی و عریضی سامانی،1388). در ادبیات مدیریت تعاریف تعهد سازمانی در دو مسیر متمایز مفهومی کشیده شده است. در مسیر اول تعهد به عنوان درک قصد کارمند برای ادامه کار و ماندن در سازمان تعریف شده است که این نوع ، تعهد رفتاری نام دارد که نشان دهند پیوند فرد با سازمان است و در مسیر دوم تعهد سازمانی به عنوان یک نگرش درباره وفاداری کارکنان به سازمان و یک فرایند مستمر است که بواسطه مشارکت افراد در تصمیمات سازمانی، توجه افراد به سازمان و موفقیت و رفاه سازمانی را نشان می دهد تعریف شده است. که این نوع، تعهد نگرشی نام دارد که نشان دهنده همسویی فرد با سازمان است(قلاوندی و سلطانزاده، 1391؛ سیچی و همکاران، 2009 (.

در تحقیقی که توسط می یر و آلن[9](1990) انجام گرفته است مشخص گردید که هر یک از تعاریف تعهد سازمانی حداقل به یکی از ابعاد سه گانه تعهد عاطفی[10]، تعهد هنجاری[11] و تعهد مستمر[12] اشاره می نمایند.

تعهد عاطفی: به میزان دلبستگی عاطفی به سازمان و اهداف آن اشاره می کند، به عبارتی تعهد عاطفی به عنوان احساس هیجانی کارکنان برای وابستگی به سازمان، همانند سازی با آن و درگیری در سازمان مفهوم سازی شده است.

تعهد هنجاری: تعهد هنجاری مجموعه فشار های هنجاری درونی شده برای عمل کردن به روشی است که خود اعتقاد دارد از نظر اخلاقی صحیح است. در این بعد از تعهد، فرد ادامه دادن به کار را وظیفه، تکلیف و مسئولیت خود می داند.

تعهد مستمر: در این دیدگاه تعهد فواید حاصل از مشغول شدن به کار و هزینه های ناشی از ترک شغل در نظر گرفته می شود، به عبارتی در این نوع تعهد فرد به علت بالا بودن هزینه های ترک سازمان به سازمان متعهد می ماند(بهروان و سعیدی، 1388). با توجه به مسائل مطرح شده در این پژوهش سعی بر آن است که تبیین رابطه بین جامعه پذیری سازمانی و تعهد سازمانی پرداخته شود. جامعه آماري انتخاب شده اداره صنعت، معدن و تجارت استان کرمانشاه است، و علت اين انتخاب آشنايي با محیط و فضای اداره و در نتيجه برخورد با كمترين محدوديتها و موانع جمعآوري اطلاعات موثق و مستند، پژوهش بوده است.